Marsz w upale i pyle - ZSRR, 1941 r.

Dobre przejście długich marszy w pełnym ekwipunku jest dla żołnierza piechoty kwestią życia i śmierci. Decydujące znaczenie ma tutaj podjęcie ważnych przygotowań.

Szczególną staranność poświęcić należy pielęgnacji stóp. Żołnierz piechoty, który ma kiepskie stopy, nie może maszerować i jest bezużyteczny. Podczas marszu odpadają zwłaszcza ludzie z mocno pocącymi się stopami. Dlatego tego typu stopy należy codziennie wieczorem myć letnią (nie gorącą), a następnie spłukiwać zimną wodą — tak, aby pory znów się zamknęły. Stopy należy następnie posypać zasypką (Streupulver), dostępną zwykle w kompanii, albo natrzeć formaliną.

Następnego dnia procedurę powtarza się. Ludziom z potliwymi stopami szczególnie polecana jest częsta zmiana odzieży stóp.

Należy obciąć paznokcie. Nie należy jednak odcinać ich rogów, gdyż wtedy paznokcie łatwo wrastają w palec. Odciskami powinien zająć się ekspert. Jeżeli robi się to samemu, a nożyk i stopa nie są zupełnie czyste, łatwo można nabawić się zakażenia krwi.

Jeżeli od nacisku butów lub fałd na odzieży stóp powstaną otarcia, należy utrzymywać je w czystości i tak szybko jak to możliwe zgłosić się do opatrzenia przez Sanitätsunteroffiziera. Otwieranie pęcherzy igłą lub nożem jest niedozwolone. Także tutaj należy zwrócić się do Sanitätsunteroffiziera.

Przestrzegaj poniższych punktów:

Przed marszem:
1. W dzień przed marszem i w noc przed nim nie spożywaj alkoholu - osłabia on ciało.
2. Połóż się wcześnie spać.
3. Umyj swoje stopy zimną wodą i natłuść je lekko talkiem salicylowym (Salizyltalg); mocniej natłuść miejsca, o których wiesz z doświadczenia że w Twoim przypadku łatwo się ocierają.
4. Nie zakładaj nowych (nienoszonych) skarpet. Weź wyprane i bardzo dobrze zacerowane.
5. Przy ubieraniu obuwia uważaj na to, by na odzieży stóp nie zrobiły się fałdy.
6. Jeżeli musisz nosić owijacze (Wickelgamaschen¹), nie zakładaj ich za mocno; inaczej powstają zatrzymania krwi, które sprawią, że marsz będzie dla Ciebie męką.
7. Jedz dobrze i mało pij (do manierki weź kawę lub herbatę).
8. Sprawdź jak leży na Tobie całe Twoje umundurowanie i ekwipunek.

W trakcie marszu:
1. Przy dużym upale nie pij łapczywie i za dużo za jednym razem.
2. Jeżeli podczas marszu będzie przerwa na odpoczynek, nie siadaj na wilgotnej trawie albo na zimnym kamieniu, ale połóż się na boku; przywróć niezwłocznie do porządku swoją odzież stóp.
3. Jeżeli wyczuwasz, że stopa zaczyna się gdzieś ocierać, przy następnej przerwie zdejmij buta i natłuść to miejsce, aby jego stan nie pogorszył się od dalej trwającego ocierania.
4. Podczas marszy unikaj jedzenia zbyt dużej ilości świeżych owoców.
5. Zmiana przepisowego sposobu noszenia umundurowania i ekwipunku dozwolona jest tylko na rozkaz (ułatwienia marszowe).

---

¹ publikacja pochodzi z 1934 r., kiedy w niemieckich siłach zbrojnych owijacze były jeszcze w szerszym użyciu — przyp. tłum.